ویژگی‏های سیالات کانه‏ سا‏ز در کانسار مس، نقره و طلای جارو (جنوب شرق اشتهارد-کرج)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

چکیده

معدن متروکه مس جارو در کوه جارو و در 60 کیلومتری جنوب شرق کرج قرار دارد. این کانسار در محدوده بین زون‌های ساختاری ارومیه- دختر و ایران مرکزی، در سنگ‌های ولکانیکی با ترکیب آندزیتی- آندزیتی بازالتی و در مجاورت گرانیت‌های مردآباد به سن ائوسن میانی- الیگوسن واقع شده است. کانه‌سازی در این منطقه به صورت مس طبیعی، سولفیدی، کربناتی و اکسیدی- هیدروکسیدی با بافت رگه‌ای، پرکننده شکاف، برشی و افشان صورت گرفته است. شواهد ژئوشیمیایی حاکی از آن است که کانسار جارو علاوه بر مس از نظر نقره و حتی طلا نیز از پتانسیل نسبتا خوبی برخوردار می‌باشد. در این کانسار از کوارتز که یکی از کانی‌های باطله و مناسب‌ترین کانی در مطالعات سیالات درگیر است به منظور بازسازی شرایط فیزیکوشیمیایی سیال و تخمین دما، فشار، شورى، چگالى و ترکیب سیالات کانسارساز استفاده شده است. سیالات درگیر مورد مطالعه در حدود 5 تا 30 میکرون و اغلب دوکی‌شکل و یا دارای شکل نامنظم هستند و از دو فاز غنی از گاز (V+L) و غنی از مایع (L+V) تشکیل شده‌اند. مقدار شوری آن‌ها بین 2/6 تا 12 معادل درصد وزنی نمک و دماى همگن شدن (TH) آن‌ها 2/98 تا ˚C 5/161 اندازه‌گیری شده است. چگالی این سیالات در حدود g/cm3 1 و فشار تشکیل آن‌ها کمتر از bar 50 بدست آمده است. دمای همگن‌شدگی و درصد وزنی معادل نمک طعام در این سیالات نشان‌دهنده نقش کمپلکس‌های سولفیدی و آنیون‌های SO4-2 و  HS-در انتقال فلزات کانسارساز است که با شواهد کانی‌شناسی مانند حضور کانی‌های پیریت، کالکوپیریت و اسفالریت در کانسار جارو تایید می‌شود. همچنین شواهد حاصل به وجود منشاء اپی‌ترمال از نوع ذخایر حدواسط با کانه‌زایی Ag، Au، Zn و Pb برای این کانسار انجامیده است. از طرفی وجود سیالات دو فازی غنی از مایع در کنار سیالات دو فازی غنی از گاز و شوری پایین آنها می‌تواند به دلیل پدیده جوشش و آمیختگی سیالات ماگمایی و جوی باشد. با توجه به فراوانی بافت رگه‌ای، برشی و پرکننده شکاف در کانسار مس جارو نمی‌توان نقش تکتونیک در تشکیل این کانسار را نادیده گرفت.

کلیدواژه‌ها